Saluti, Fernando.
    Me kredas ke ica kosmologia texto en ulango (anke nomata "mondlango") posible interesos a tu.
    Kordiale, Alexandro.
 
    ----- Originala mesajo -----
    Tradukita de HeYafu

    Gravito esan tre grava forto en la universo. Ciu objekto havan gravita pulo, kiu esan tre simila al magneteco. Sed, ne kiel magneteco, gravito ne esan trovita nur en fero ay stalo. Ji esan en ciu objekto biga or disbiga; sed biga objektos, egzample la terglobo, havan mor stronga pulo ol la disbiga.
    Misto Issac Newton, la granda siencisto de la dek-sepu yercento, une studin gravito. Kiam hi esin kidulo, hi ofte vidin pomos falanta al la grundo. Hi mirin ke kial ju ne flugan ep alen la celo.
    Law la legalo kio hi pose trovin, cio en la universo atraktan cio alia al jiself. La suno atraktan la tero ay la tero atraktan la suno. Kwankam la mor biga objekto havan mor stronga atrakto, ciu objektos, fakte, havan kelka; sed mu ne rimarkan la gravita pulo de un libro car la pulo de la tero esan tre tre mor granda.
    Kial la tero ciam movan cirkum la suno ay ne flugan for alen diswarma spaso? La suna gravito donan la respondo. La tero esan ciam pene movi fore ye rekta lino, sed la suno esan ciam pulanta ji. Tial ji kontinuan jia voyajo cirkum ay cirkum la suno.
    La suno esan un de la stelos en la galakso, en kio trovisan proksume 100,000 milionos da stelos. Ji ne esan ce la mido de la galakso, sed tre prokse un rando. Tiu stelos forman un grupo, la formo de tio esan tre simila al la formo de brakokloko.
    Esan milionos da galaksos en la universo, ay tial esan milos de milionos de milionos de sunos. Multa astronomos kredan, ke kelka de tiu suno havan planedos kiel mua suno.
    Gravito esan la forto kiu tenan ciu atomos de stelo kume. Ji tenan la suno kume ay ji tenan la atomo de la tero kume. Ji tenan mu sur la tero; if ne esuz gravito, mu ay cio alia fluguz for la tero alen spaso.
    Einstein prezentin nova legalo de gravito. Jia cefa rezultos esan la sama kiel la rezultos de Newton-a legalo. Sed ye tre disbiga ay detala aferos, Einstein-a legalo donan difera rezulto. Un de tio esan ke, gravito kurvizan lumo dismulte, sed law Newton-a legalo gravito havan tre dismulta efekto ye lumo. Einstein montrin tiu fakto per rimedo de matematiko, ay ne per testo.
    Tiu rezulto de hia legalo esin testita dum un eklipso de la suno. Ordinare, kiam la lumo de un stelo pasan la suno, mu ne povan vidi ji; la suno esan tro hela. Sed dum eklipso, la suna lumo esan veylata de al lumo; tiel mu povan vidi la lumo de la stelo. La astronomos kiu observinta rimarkin ke la stelo simin canji jia ubo dismulte. La kawzo de tio esin, ke la stela lumo esin turnanta de al rekta lino kiam ji pasin la suno. La suna gravito esin kurvanta la fasko de lumo. Tio montrin ke Eistein esin prava.