Print

Print


Cxu cia libero finas kiam komencas la libero de aliulo?

       (Unue, supersigna ortografio; due, iksosurogata ortografio; kaj trie, ortografio de la minirefo).


       Ĉu cia libero finas kiam komencas la libero de aliulo?


       Saluton al la membroj de la listo VEKI.

       Kiel promesite, mi filozofias per plimalpli ortodoksa Esperanto ĉi liste. Se vi kapablas legi rekte la supersignan version, en ordo. Se ne, vi legu la iksosurogatan version aŭ la version per ortografio de la minirefo. La minirefo permesas uzi la prepozicion "pe" anstataŭ la sufikson de vera akuzativo, la sufikson "into" anstataŭ la akuzativo de movo kaj tute fonetikan (sen digrafoj nek difonoj) ortografion anstataŭ la supersigna ortografio. Ĉiuj sensupersignaj literoj konservas siajn sonojn kaj la reala prononco ne ŝanĝiĝas. La supersigna "c" devenas "q", la supersignaj "g" kaj "j" devenas "y", la supersigna "h" devenas alofono de la sensupersigna "h", la supersigna "s" devenas "x" kaj la supersigna "u" devenas "w". La supersigna ortografio kaj la akuzativa sufikso ne estas aboliciitaj ĉe la minirefo (minimuma reformo) sed ili ne plu estas devigaj.

       En ĉi tiu eseo mi uzas ĉiam la sufikson de akuzativo, anstataŭ la prepozicioj "pe" aŭ "into". Do, se rekte aŭ per tipa senpaga konvertilo vi kapablas legi la supersignan version, jen ortodoksa Esperanto ĉe mia mesaĝo.

       Nature, mia iel stranga sinteno pri la formo de la lingvo Esperanto, nerekte reformista sed finfine duarangante ĉiun lingvan reformon, obeas al tipa filozofia sinteno: Esperanto kaj ĉiu alia helpoplanlingvo estas viglaj instrumentoj por komuniki verajn ideojn sen la internacia lingvobarilo, do la lingvaj skrupuloj estas superfluaj kaj eĉ balasto ĉe la filozofio per Esperanto aŭ alia helpoplanlingvo. Eble la tajpado per supersignoj kaj ties vidado estos facilaj, sed ne nun, tial necesas ekzemple la ortografio de la minirefo. Mi, lingve, obeas la leĝon de la minimuman penon, ankaŭ ortografie. Iel aŭ iom sarkasme, ĉi tiun eseon mi verkas per la plej oficiala kaj, ĝis nun, unika tekstoprilaborilo specifa por Esperanto, jen, Ĉapelilo (jaro 1996-a!).

       Mia eseo, ankaŭ sendota al aliaj kulturaj forumoj, ne temos pri lingvaj aferoj, kiuj finfine enuas min.

       Ni reprenu la titolon de ĉi tiu mesaĝo: "Ĉu cia libero finas kiam komencas la libero de aliulo?

       Mia respondo estas tuj: ne.

       La filozofio ne estas kaj neniam estis tre popola ĝenro aŭ varo. Efektive, kontraŭ la vulgara penso, la filozofio asertas ekde sia naskiĝo en Grekujo, Hindujo aŭ Ĉinujo, ke ĉiu vero (jen ĝenerala kaj eterna, jen parta kaj cirkonstanca) ne dependas sub la nombro da akceptantoj de tiu vero, nek sub la nombro da aĉetantoj de la materiaj ekspoziloj (presitaj paperoj, softvaroj, televidiloj, kaj tiel plu) per kiuj tiun vero oni ekspozas.

       Do, ofte la filozofio ŝokas kaj kolizias kontraŭ la demokratio kaj kontraŭ la merkato, kiuj estas respektive la politika voĉo kaj la ekonomika voĉo de la plimulto. Ĉar la vero ne estas demokrata, ĉar la vero ne estas vendebla aŭ aĉetebla varo. Ĉar la vero estas memstara.

       Kaj ĉi foje, ve!, la vero kolizias kontraŭ amata kaj vigle proklamata moto, tiel ĉe la elito kiel ĉe la popolo: ke cia libero finas kiam komencas la libero de aliulo.

       Sed tio estas evidenta malvero, kaj, ofte, ankaŭ evidenta mensogo.

       Jen politika ekzemplo: kiam ĉesas diktaturo aŭ totala reĝimo ĉar iuj civitanoj uzis (proprariske) sian liberon por disfaligi la diktaturon, mia libero ne finis, sed komencis, kiam komencis la libero de la disopiniantoj kaj la libero de la aliaj civitanoj.

       Jen ekonomia ekzemplo: se, en ordigita merkato, mi povas elekti inter multaj varoj, ofte ĉipaj, eĉ foje senkostaj, mia libero por elekti ekzistas ĉar unue aperis la libero de la ofertantoj por vendi (aŭ donaci) iliajn varojn sub reĝimo de relative justa konkurenco. Sub monopolo, sen ekonomia libereco de la vendantoj, mi havas neniun liberecon kiel aĉetanto.

       Jen lingva ekzemplo: se mi havas la liberon de uzi facilajn helpoplanlingvojn kiel Esperanto, Ido, Interlingŭo, Ikuso, Lingvo Franka Nova kaj multaj aliaj, anstataŭ pene kaj mediokre (duonbone, mezbone) lerni fremdajn teritoriajn lingvojn, tiun liberon mi havas ĉar, antaŭe, aliaj homoj kiel Zamenhofo uzis sian liberon por krei, perfektigi kaj subteni la helpoplanlingvojn. Fakte, sen la ekzisto de aliaj parolantoj de Ido, Esperanto, Okcidentalo, kaj tiel plu, kiuj libere uzas sian tempon por lerni kaj paroli aŭ legi tiujn helpoplanlingvojn... mi ne povus paroli Esperanton, ĉar tio estus kiel paroli la tokarian lingvon (antikva kaj ne plu parolata hindeŭropa lingvo apud Ĉinujo) antaŭ unu muro. Mi devus filozofii internacie per la peza, malrapida kaj kostega kombinaĵo da tradukistoj, lernantoj de fremdaj lingvoj kaj aŭtomataj lingvaj adaptiloj.

       Mi opinias ke mi jam donis sufiĉajn ekzemplojn. Do, kial la ĵus refutata  moto estas tiom popola kaj ofte prezentata kiel etika dogmo? Ĉar, kiel la grandanima Frojdo (Freud) diris, tiu malvero karesas la narcisistan egoon de la homo, kreante agrablan kaj sociale narkotantan iluzion, do malfacile agnoskebla kiel konfuziga iluzio.

       La origino de tiu iluzio estas la neolitika ideologio pri la "sana konkurenco", kvankam reale la konkurenco estas ĉiam formo de perforto kaj do neniam plene sana. Ekde la neolitika erao, kaj loke eĉ pli malfrue, la tropopolado koruptas daŭre la rilatojn inter la homoj, ĉar la bazaj vivrimedoj estas ĉiam malabundaj kaj la lukto inter la homoj por ilin akiri estas nepra. La "sana" konkurenco, kiu fakte estas formo de la "sana" milito, bezonas kelkajn daŭrajn limojn inter la konkurencantoj. Se la konkureco estas ekonomia, konkurenco, do ekzemple la monopolista sinteno estas akceptebla en neniu entreprenisto, ĉar la monopolo de iu entreprenisto ajn detruas la konkurencon kaj do la merkaton mem. Tie, la absoluta libero de la monopolisto detruus la relativan liberon de la aliaj entreprenistoj kaj de ĉiuj klientoj. Se la konkureco estas amora, seksa aŭ erotika, kiam viro rikoltas tro grandan haremon, la socio riskas genetikan malriĉecon, malbonan vartadon de la geinfanoj, gravigon de la tropopolado, kaj la danĝeran ĉagrenon de la aliaj viroj sen seksa sato. Do, ju plu des pli la regulo de la monogamio aperas kiel rekomendata aŭ fine deviga, por ke la amora libero de iu viro ne malebligu la amoran liberon de multaj aliaj viroj.

       Neniu el ĉi tiuj "limoj" al la kriplitaj kaj nefirmaj "liberoj" de la homoj sub la tropopolado malebligis la militojn, la krimojn, la diktaturojn, la malriĉecon kaj la trouzojn. Maksimume, tiuj aplikaĵoj de la moto "Cia libero ĉesas kiam aperas la libero de cia najbaro." donas relativan socialan pacon kaj stabilecon, kiel ŝajne inter la merkatoj de tipa moderna urbego... Sed tio ne povas kaŝi, ekzemple, ke en ĉiu moderna urbego la grandaj entreprenoj de alimentoj intencas elimini la malgrandajn entreprenojn, kaj poste elimini preskaŭ ĉiujn grandajn entreprenojn de alimentoj reciproke, ĝis la dezirata monopolo, koruptante se necese la jam tre facile korupteblajn juĝistojn kaj politikistojn.

       La eliro el tiu asfiksianta moto kaj ĝiaj degradantaj efikoj bezonas, do, du bazajn agnoskadojn: ke la individueco de la homo, kvankam reala kaj tre dezirinda, ĉiam bezonas socialan etoson por kreski, kaj ke ni suferas tropopoladon kies solvo ne estas la kapitalismo, nek la komunismo, nek la demokratio, nek la diktaturo, sed la reduktado de la popolado ĝis la prahistoria nombro (do, malpli ol dek milionoj da loĝantoj tutmonde).

       Amike, el Aleksandro Ksavero Kasanovo Domingo, elektronika poŝto [log in to unmask] (trigrupo atelo yahoo punkto es).


       ----------


       Cxu cia libero finas kiam komencas la libero de aliulo?


       Saluton al la membroj de la listo VEKI.

       Kiel promesite, mi filozofias per plimalpli ortodoksa Esperanto cxi liste. Se vi kapablas legi rekte la supersignan version, en ordo. Se ne, vi legu la iksosurogatan version aux la version per ortografio de la minirefo. La minirefo permesas uzi la prepozicion "pe" anstataux la sufikson de vera akuzativo, la sufikson "into" anstataux la akuzativo de movo kaj tute fonetikan (sen digrafoj nek difonoj) ortografion anstataux la supersigna ortografio. Cxiuj sensupersignaj literoj konservas siajn sonojn kaj la reala prononco ne sxangxigxas. La supersigna "c" devenas "q", la supersignaj "g" kaj "j" devenas "y", la supersigna "h" devenas alofono de la sensupersigna "h", la supersigna "s" devenas "x" kaj la supersigna "u" devenas "w". La supersigna ortografio kaj la akuzativa sufikso ne estas aboliciitaj cxe la minirefo (minimuma reformo) sed ili ne plu estas devigaj.

       En cxi tiu eseo mi uzas cxiam la sufikson de akuzativo, anstataux la prepozicioj "pe" aux "into". Do, se rekte aux per tipa senpaga konvertilo vi kapablas legi la supersignan version, jen ortodoksa Esperanto cxe mia mesagxo.

       Nature, mia iel stranga sinteno pri la formo de la lingvo Esperanto, nerekte reformista sed finfine duarangante cxiun lingvan reformon, obeas al tipa filozofia sinteno: Esperanto kaj cxiu alia helpoplanlingvo estas viglaj instrumentoj por komuniki verajn ideojn sen la internacia lingvobarilo, do la lingvaj skrupuloj estas superfluaj kaj ecx balasto cxe la filozofio per Esperanto aux alia helpoplanlingvo. Eble la tajpado per supersignoj kaj ties vidado estos facilaj, sed ne nun, tial necesas ekzemple la ortografio de la minirefo. Mi, lingve, obeas la legxon de la minimuman penon, ankaux ortografie. Iel aux iom sarkasme, cxi tiun eseon mi verkas per la plej oficiala kaj, gxis nun, unika tekstoprilaborilo specifa por Esperanto, jen, Cxapelilo (jaro 1996-a!).

       Mia eseo, ankaux sendota al aliaj kulturaj forumoj, ne temos pri lingvaj aferoj, kiuj finfine enuas min.

       Ni reprenu la titolon de cxi tiu mesagxo: "Cxu cia libero finas kiam komencas la libero de aliulo?

       Mia respondo estas tuj: ne.

       La filozofio ne estas kaj neniam estis tre popola gxenro aux varo. Efektive, kontraux la vulgara penso, la filozofio asertas ekde sia naskigxo en Grekujo, Hindujo aux Cxinujo, ke cxiu vero (jen gxenerala kaj eterna, jen parta kaj cirkonstanca) ne dependas sub la nombro da akceptantoj de tiu vero, nek sub la nombro da acxetantoj de la materiaj ekspoziloj (presitaj paperoj, softvaroj, televidiloj, kaj tiel plu) per kiuj tiun vero oni ekspozas.

       Do, ofte la filozofio sxokas kaj kolizias kontraux la demokratio kaj kontraux la merkato, kiuj estas respektive la politika vocxo kaj la ekonomika vocxo de la plimulto. Cxar la vero ne estas demokrata, cxar la vero ne estas vendebla aux acxetebla varo. Cxar la vero estas memstara.

       Kaj cxi foje, ve!, la vero kolizias kontraux amata kaj vigle proklamata moto, tiel cxe la elito kiel cxe la popolo: ke cia libero finas kiam komencas la libero de aliulo.

       Sed tio estas evidenta malvero, kaj, ofte, ankaux evidenta mensogo.

       Jen politika ekzemplo: kiam cxesas diktaturo aux totala regximo cxar iuj civitanoj uzis (proprariske) sian liberon por disfaligi la diktaturon, mia libero ne finis, sed komencis, kiam komencis la libero de la disopiniantoj kaj la libero de la aliaj civitanoj.

       Jen ekonomia ekzemplo: se, en ordigita merkato, mi povas elekti inter multaj varoj, ofte cxipaj, ecx foje senkostaj, mia libero por elekti ekzistas cxar unue aperis la libero de la ofertantoj por vendi (aux donaci) iliajn varojn sub regximo de relative justa konkurenco. Sub monopolo, sen ekonomia libereco de la vendantoj, mi havas neniun liberecon kiel acxetanto.

       Jen lingva ekzemplo: se mi havas la liberon de uzi facilajn helpoplanlingvojn kiel Esperanto, Ido, Interlinguxo, Ikuso, Lingvo Franka Nova kaj multaj aliaj, anstataux pene kaj mediokre (duonbone, mezbone) lerni fremdajn teritoriajn lingvojn, tiun liberon mi havas cxar, antauxe, aliaj homoj kiel Zamenhofo uzis sian liberon por krei, perfektigi kaj subteni la helpoplanlingvojn. Fakte, sen la ekzisto de aliaj parolantoj de Ido, Esperanto, Okcidentalo, kaj tiel plu, kiuj libere uzas sian tempon por lerni kaj paroli aux legi tiujn helpoplanlingvojn... mi ne povus paroli Esperanton, cxar tio estus kiel paroli la tokarian lingvon (antikva kaj ne plu parolata hindeuxropa lingvo apud Cxinujo) antaux unu muro. Mi devus filozofii internacie per la peza, malrapida kaj kostega kombinajxo da tradukistoj, lernantoj de fremdaj lingvoj kaj auxtomataj lingvaj adaptiloj.

       Mi opinias ke mi jam donis suficxajn ekzemplojn. Do, kial la jxus refutata  moto estas tiom popola kaj ofte prezentata kiel etika dogmo? Cxar, kiel la grandanima Frojdo (Freud) diris, tiu malvero karesas la narcisistan egoon de la homo, kreante agrablan kaj sociale narkotantan iluzion, do malfacile agnoskebla kiel konfuziga iluzio.

       La origino de tiu iluzio estas la neolitika ideologio pri la "sana konkurenco", kvankam reale la konkurenco estas cxiam formo de perforto kaj do neniam plene sana. Ekde la neolitika erao, kaj loke ecx pli malfrue, la tropopolado koruptas dauxre la rilatojn inter la homoj, cxar la bazaj vivrimedoj estas cxiam malabundaj kaj la lukto inter la homoj por ilin akiri estas nepra. La "sana" konkurenco, kiu fakte estas formo de la "sana" milito, bezonas kelkajn dauxrajn limojn inter la konkurencantoj. Se la konkureco estas ekonomia, konkurenco, do ekzemple la monopolista sinteno estas akceptebla en neniu entreprenisto, cxar la monopolo de iu entreprenisto ajn detruas la konkurencon kaj do la merkaton mem. Tie, la absoluta libero de la monopolisto detruus la relativan liberon de la aliaj entreprenistoj kaj de cxiuj klientoj. Se la konkureco estas amora, seksa aux erotika, kiam viro rikoltas tro grandan haremon, la socio riskas genetikan malricxecon, malbonan vartadon de la geinfanoj, gravigon de la tropopolado, kaj la dangxeran cxagrenon de la aliaj viroj sen seksa sato. Do, ju plu des pli la regulo de la monogamio aperas kiel rekomendata aux fine deviga, por ke la amora libero de iu viro ne malebligu la amoran liberon de multaj aliaj viroj.

       Neniu el cxi tiuj "limoj" al la kriplitaj kaj nefirmaj "liberoj" de la homoj sub la tropopolado malebligis la militojn, la krimojn, la diktaturojn, la malricxecon kaj la trouzojn. Maksimume, tiuj aplikajxoj de la moto "Cia libero cxesas kiam aperas la libero de cia najbaro." donas relativan socialan pacon kaj stabilecon, kiel sxajne inter la merkatoj de tipa moderna urbego... Sed tio ne povas kasxi, ekzemple, ke en cxiu moderna urbego la grandaj entreprenoj de alimentoj intencas elimini la malgrandajn entreprenojn, kaj poste elimini preskaux cxiujn grandajn entreprenojn de alimentoj reciproke, gxis la dezirata monopolo, koruptante se necese la jam tre facile korupteblajn jugxistojn kaj politikistojn.

       La eliro el tiu asfiksianta moto kaj gxiaj degradantaj efikoj bezonas, do, du bazajn agnoskadojn: ke la individueco de la homo, kvankam reala kaj tre dezirinda, cxiam bezonas socialan etoson por kreski, kaj ke ni suferas tropopoladon kies solvo ne estas la kapitalismo, nek la komunismo, nek la demokratio, nek la diktaturo, sed la reduktado de la popolado gxis la prahistoria nombro (do, malpli ol dek milionoj da logxantoj tutmonde).

       Amike, el Aleksandro Ksavero Kasanovo Domingo, elektronika posxto [log in to unmask] (trigrupo atelo yahoo punkto es).


       ----------


       Qu cia libero finas kiam komencas la libero de aliulo?


       Saluton al la membroj de la listo VEKI.

       Kiel promesite, mi filozofias per plimalpli ortodoksa Esperanto qi liste. Se vi kapablas legi rekte la supersignan version, en ordo. Se ne, vi legu la iksosurogatan version aw la version per ortografio de la minirefo. La minirefo permesas uzi la prepozicion "pe" anstataw la sufikson de vera akuzativo, la sufikson "into" anstataw la akuzativo de movo kaj tute fonetikan (sen digrafoj nek difonoj) ortografion anstataw la supersigna ortografio. Qiuj sensupersignaj literoj konservas siajn sonojn kaj la reala prononco ne xanyiyas. La supersigna "c" devenas "q", la supersignaj "g" kaj "j" devenas "y", la supersigna "h" devenas alofono de la sensupersigna "h", la supersigna "s" devenas "x" kaj la supersigna "u" devenas "w". La supersigna ortografio kaj la akuzativa sufikso ne estas aboliciitaj qe la minirefo (minimuma reformo) sed ili ne plu estas devigaj.

       En qi tiu eseo mi uzas qiam la sufikson de akuzativo, anstataw la prepozicioj "pe" aw "into". Do, se rekte aw per tipa senpaga konvertilo vi kapablas legi la supersignan version, jen ortodoksa Esperanto qe mia mesayo.

       Nature, mia iel stranga sinteno pri la formo de la lingvo Esperanto, nerekte reformista sed finfine duarangante qiun lingvan reformon, obeas al tipa filozofia sinteno: Esperanto kaj qiu alia helpoplanlingvo estas viglaj instrumentoj por komuniki verajn ideojn sen la internacia lingvobarilo, do la lingvaj skrupuloj estas superfluaj kaj eq balasto qe la filozofio per Esperanto aw alia helpoplanlingvo. Eble la tajpado per supersignoj kaj ties vidado estos facilaj, sed ne nun, tial necesas ekzemple la ortografio de la minirefo. Mi, lingve, obeas la leyon de la minimuman penon, ankaw ortografie. Iel aw iom sarkasme, qi tiun eseon mi verkas per la plej oficiala kaj, yis nun, unika tekstoprilaborilo specifa por Esperanto, jen, Qapelilo (jaro 1996-a!).

       Mia eseo, ankaw sendota al aliaj kulturaj forumoj, ne temos pri lingvaj aferoj, kiuj finfine enuas min.

       Ni reprenu la titolon de qi tiu mesayo: "Qu cia libero finas kiam komencas la libero de aliulo?

       Mia respondo estas tuj: ne.

       La filozofio ne estas kaj neniam estis tre popola yenro aw varo. Efektive, kontraw la vulgara penso, la filozofio asertas ekde sia naskiyo en Grekujo, Hindujo aw Qinujo, ke qiu vero (jen yenerala kaj eterna, jen parta kaj cirkonstanca) ne dependas sub la nombro da akceptantoj de tiu vero, nek sub la nombro da aqetantoj de la materiaj ekspoziloj (presitaj paperoj, softvaroj, televidiloj, kaj tiel plu) per kiuj tiun vero oni ekspozas.

       Do, ofte la filozofio xokas kaj kolizias kontraw la demokratio kaj kontraw la merkato, kiuj estas respektive la politika voqo kaj la ekonomika voqo de la plimulto. Qar la vero ne estas demokrata, qar la vero ne estas vendebla aw aqetebla varo. Qar la vero estas memstara.

       Kaj qi foje, ve!, la vero kolizias kontraw amata kaj vigle proklamata moto, tiel qe la elito kiel qe la popolo: ke cia libero finas kiam komencas la libero de aliulo.

       Sed tio estas evidenta malvero, kaj, ofte, ankaw evidenta mensogo.

       Jen politika ekzemplo: kiam qesas diktaturo aw totala reyimo qar iuj civitanoj uzis (proprariske) sian liberon por disfaligi la diktaturon, mia libero ne finis, sed komencis, kiam komencis la libero de la disopiniantoj kaj la libero de la aliaj civitanoj.

       Jen ekonomia ekzemplo: se, en ordigita merkato, mi povas elekti inter multaj varoj, ofte qipaj, eq foje senkostaj, mia libero por elekti ekzistas qar unue aperis la libero de la ofertantoj por vendi (aw donaci) iliajn varojn sub reyimo de relative justa konkurenco. Sub monopolo, sen ekonomia libereco de la vendantoj, mi havas neniun liberecon kiel aqetanto.

       Jen lingva ekzemplo: se mi havas la liberon de uzi facilajn helpoplanlingvojn kiel Esperanto, Ido, Interlingwo, Ikuso, Lingvo Franka Nova kaj multaj aliaj, anstataw pene kaj mediokre (duonbone, mezbone) lerni fremdajn teritoriajn lingvojn, tiun liberon mi havas qar, antawe, aliaj homoj kiel Zamenhofo uzis sian liberon por krei, perfektigi kaj subteni la helpoplanlingvojn. Fakte, sen la ekzisto de aliaj parolantoj de Ido, Esperanto, Okcidentalo, kaj tiel plu, kiuj libere uzas sian tempon por lerni kaj paroli aw legi tiujn helpoplanlingvojn... mi ne povus paroli Esperanton, qar tio estus kiel paroli la tokarian lingvon (antikva kaj ne plu parolata hindewropa lingvo apud Qinujo) antaw unu muro. Mi devus filozofii internacie per la peza, malrapida kaj kostega kombinayo da tradukistoj, lernantoj de fremdaj lingvoj kaj awtomataj lingvaj adaptiloj.

       Mi opinias ke mi jam donis sufiqajn ekzemplojn. Do, kial la yus refutata  moto estas tiom popola kaj ofte prezentata kiel etika dogmo? Qar, kiel la grandanima Frojdo (Freud) diris, tiu malvero karesas la narcisistan egoon de la homo, kreante agrablan kaj sociale narkotantan iluzion, do malfacile agnoskebla kiel konfuziga iluzio.

       La origino de tiu iluzio estas la neolitika ideologio pri la "sana konkurenco", kvankam reale la konkurenco estas qiam formo de perforto kaj do neniam plene sana. Ekde la neolitika erao, kaj loke eq pli malfrue, la tropopolado koruptas dawre la rilatojn inter la homoj, qar la bazaj vivrimedoj estas qiam malabundaj kaj la lukto inter la homoj por ilin akiri estas nepra. La "sana" konkurenco, kiu fakte estas formo de la "sana" milito, bezonas kelkajn dawrajn limojn inter la konkurencantoj. Se la konkureco estas ekonomia, konkurenco, do ekzemple la monopolista sinteno estas akceptebla en neniu entreprenisto, qar la monopolo de iu entreprenisto ajn detruas la konkurencon kaj do la merkaton mem. Tie, la absoluta libero de la monopolisto detruus la relativan liberon de la aliaj entreprenistoj kaj de qiuj klientoj. Se la konkureco estas amora, seksa aw erotika, kiam viro rikoltas tro grandan haremon, la socio riskas genetikan malriqecon, malbonan vartadon de la geinfanoj, gravigon de la tropopolado, kaj la danyeran qagrenon de la aliaj viroj sen seksa sato. Do, ju plu des pli la regulo de la monogamio aperas kiel rekomendata aw fine deviga, por ke la amora libero de iu viro ne malebligu la amoran liberon de multaj aliaj viroj.

       Neniu el qi tiuj "limoj" al la kriplitaj kaj nefirmaj "liberoj" de la homoj sub la tropopolado malebligis la militojn, la krimojn, la diktaturojn, la malriqecon kaj la trouzojn. Maksimume, tiuj aplikayoj de la moto "Cia libero qesas kiam aperas la libero de cia najbaro." donas relativan socialan pacon kaj stabilecon, kiel xajne inter la merkatoj de tipa moderna urbego... Sed tio ne povas kaxi, ekzemple, ke en qiu moderna urbego la grandaj entreprenoj de alimentoj intencas elimini la malgrandajn entreprenojn, kaj poste elimini preskaw qiujn grandajn entreprenojn de alimentoj reciproke, yis la dezirata monopolo, koruptante se necese la jam tre facile korupteblajn juyistojn kaj politikistojn.

       La eliro el tiu asfiksianta moto kaj yiaj degradantaj efikoj bezonas, do, du bazajn agnoskadojn: ke la individueco de la homo, kvankam reala kaj tre dezirinda, qiam bezonas socialan etoson por kreski, kaj ke ni suferas tropopoladon kies solvo ne estas la kapitalismo, nek la komunismo, nek la demokratio, nek la diktaturo, sed la reduktado de la popolado yis la prahistoria nombro (do, malpli ol dek milionoj da loyantoj tutmonde).

       Amike, el Aleksandro Ksavero Kasanovo Domingo, elektronika poxto [log in to unmask] (trigrupo atelo yahoo punkto es).