Print

Print


While I was looking at info about Michaux's "Romanal", I found, on the next
page, some information about J. Weisbart, whose project "Medial" De Wahl
mentioned (in a Saturday posting by Bob Petry). It was kind of interesting,
and I thought one or two people here might like to see this, too. It
appeared in "Historio de Mondolingvo" (yes, the middle "o" ought to be
there -- I left it out in the previous posting) by Drezen, pp. 204-205.
Again, I don't bother to translate.
 
---
 
Germana idisto _Weisbart_ prilaboris en la j. 1909 projekton de lingvo
"Unial". De tiu =E6i projekto estas al ni konata nur litografe presita skizo
de la gramatiko. La dissendita de _Weisbart_ cirkulera letero al =E6iuj
amikoj de internacia lingvo, esperantistoj kaj idistoj, kun alvoko unui=F8i
=E6irka=FD la nova sistemo "Lingue International -- Unial" restis sen=
 respondo.
 
Dum la sekvintaj du jaroj _Weisbart_ laboris pri la plia koncizigo de sia
projekto, al kiu li donis la nomon "Europal" *.
 
Certan intereson havas la lastaj proponoj de _J. Weisbart_.
 
_Weisbart_ kun tiuj siaj proponoj pri "mez-e=FDropaj" lingvoformoj havis
anta=FDulojn -- _W. Borgius_, kiu eldonis en la j. 1911, la=FD la indikoj de
_Weisbart_ mem anoniman verkon "Sur la vojo al e=FDropa lingvo" **. La
pliparto el la konkretaj proponoj de _Borgius_ poste estis praktike
enkorpigitaj en la projekton "Medial".
 
Weisbart konstruis sian novan lingvon "Medial" sur la anglolatina bazo, sed
por diferenco de la sistemoj de Interlingua li donis al sia lingvo
koncizajn gramatikajn formojn.
 
En la jaro 1923 aperis en germana lingvo la unua lernolibro de Medial, en
nekomplete prilaborita aspekto ***. En la j. 1925 _Weisbart_ eldonis plenan
lernolibron, kiu estis presita kun teksto en sola Medial ****.
 
En la j. 1926 en Nu"rnberg komencis aperi en tiu =E6i lingvo dumonata folio
"Unione".
 
Jen ekzempla frazo en Medial: "Le interlingue deva essir facil ed familier
for tutos" -- La internacia lingvo devas esti facila kaj gepatro por =E6iuj.
 
La provoj de _Weisbart_ instigi la novlatinistan akademion, ke =F8i agnosku
lian lingvon samvalida al la sistemoj de Interlingua, fiaskis.
 
En komenco de la j. 1927 _Weisbart_, entombiginte sian projekton,
prepari=F8is dedi=E6i siajn fortojn al laboroj pri la kreo de e=FDrazia ling=
vo,
pli facile lernebla por la japanoj kaj =E6inoj. Por varbado de kunlaborantoj
por tiu =E6i celo li komencis eldoni en Esperanto en Nu"rnberg specialan
organon "Mondolingvo". Tamen post la 2-a numero li =E6esigis =F8ian=
 aperadon.
 
Jam post 3 jaroj ni ree vidas _Weisbart_ kun nova projekto "Mundi Latin"
*****.
 
---
 
* J. Weisbart, "Europal. Kurze Grammatik und Begru"ndung", Hamburg (1912?).
** "Auf dem Wege der europa"ischen Sprache", Berlin, 1911.
*** Josef Weisbart, "International Komun-lingue Medial", Nu"rnberg, 1923?
****Josef ed Betti Weisbart, "Ilustrat A-Be-Cedarie del Lingue Medial
Europan", Nu"rnberg, 1925.
*****Vidu "Tolero", Paris, 1930, n-o 21, p. 227.
 
---
 
Some additional comments:
 
(1) Here's an example of Medial, also from Stojan (p. 522):
 
Un englo, un franco ed un deuto havit le taske pintir kamele. Le englo
voyajit ad Afrike por studiir le kamele in tisui doimie, le franco gidit al
zoologi jarden, ed le deuto pintit on kamelo ex le profunde de sui psyke.
 
(2) The participation of one "Betti Weisbart" in the (presumably) writing
and publication of the second of the two books about (or in) Medial is a
very refreshing change from most of the history of IAL projects. Women are
noticeably conspicuous by their absence from most such matters, with a few
notable exceptions such as Wendy Ashbury (?) of Glosa*. Even Esperanto
(though its publication was financed by a woman) had few women
collaborators over its first few years (though by the early 1900s they had
begun to appear, even prominently, e.g. the poetess Marie Hankel).
 
(3) The apparent cessation of Weisbart's stream of projects with "Mundi
Latin" may be a simple artefact of the fact that "Historio de Mondolingvo"
appeared in 1931, one year after the appearance of "Mundi Latin".
 
---
 
* In an article (in Esperanto) on four women who promulgated conIALs a few
years ago, the comment by the ubiquitous, indefatigable, and not always
overly sensitive Bernard GOLDEN that "Ashbury picked up Interglossa and
dusted it off like a good housewife" did not go over at all well with some
women in the Esperanto movement...
=20
 
-- Don HARLOW
http://www.webcom.com/~donh/
(English version: http://www.webcom.com/~donh/dona.html)