Print

Print


Robert J. Petry ha scripte:
 
>Conclusion continuat:
>
>Ma lass nos posir li discussion sur un altri plan. Lass nos admisser
>por un moment con li adherentes de ILa, que li principie del n.k. es
     [n.k.?]
>tam valorosi que it justifica, in nor opinion, li total sacrificie
>del simplicita' e regularita'.
 
Isto es un total misrepresentation.  Interlingua ha un schematicitate e
regularitate que vos non vide proque vos non ha studiate le maniera in
que integre familias (serie) de parolas es recercate pro determinar non
solmente le thema del familia, mais le prototypic formas del affixos
trans multe serie derivational. Mais iste schematicitate es multo
natural, international, e ben recognoscibile.  Assi a dicer "li total
sacrificie del simplicita' e regularita'" es incorrecte.  Il non ha un
total sacrificio del simplicitate e regularitate in interlingua. Non
exaggera!
 
> Esque noi vell alor realmen ganiar
>alquo' adoptente ILa? Certmen ne, nam provante edificar un lingue
>quel ilustra li vertu's del n.i., Dr. Gode sembla sat paradoxalmen
>har aportat just li pruva que ti principie del n.i. (i.e.
>naturalitate integral) es i'naplicabil in li practica. In facte li
>naturalita' de ILa es tam poc integral que plu quam li demi' del
>lingue es exactmen tam schematic quam Occidental.
 
Si vos va studiar multe serie derivational in interlingua, comenciante
con un verbo thema o themas, e construente le serie, on va vider le
regularitate e schematicitate que jam existeva in le latino e que ha
passate al varie linguas moderne in varie formas de alteration e
irregularitate a causa del idiosyncratias de iste linguas. Mais
interlingua recuperi le plen schema de iste serie.
 
Per exemplo, considera le verbo "poter":
 
poter; potente; potentato; potentia - potentilla, potential - potentialitate,
plenipotentia, etc.; impotente, impotentia; prepotente, prepotentia;
armipotente, etc.; omnipotente, omnipotentia etc.
 
Nota le affixos, -ente, -ato, -entia, -illa, -ial, -itate, pre-, armi-
omni-.  Illos es trovate in multe altere serie.
 
In espaniol on ha "poder" <   v. lat. "potere"
            Ital. "potere" <  v. lat. "potere"
            fran. "pouvior" < v. lat. "potere"
 
"*potere" veniva in latino vulgar de un "refection" del auxiliari "posse"
in latino in le presentia de "potens", e in parallel con *volere <
_velle_ in le presentia de "volens".
 
Occidental usa le thema "posser" (vide infra) pro poter, e il non es
possibile a vader de iste thema a "potente", "potential", que es clarmente
international.  Le ration es que de Wahl pare haber misidentificate le
thema de "possibile" como le thema del serie de "poter", mais in facto,
"possibile" es derivate de "posse" < lat. adj. _potis, pote_ (poter) + essere
(esser).  Vide Webster's:
 
possible  adj  [ME, fr. MF, fr. L possibilis, fr. posse to be able, fr. potis, pote (able) + esse (to be)].
 
IALA notava que "posse" es un differente thema que "poter", derivate de un
fusion del adjectivo "potis" con "esser".  Il non es un exemplo de un forma
supinal.
 
Il ha le separate serie derivational in interlingua:
 
possibile, possibilitate; impossibile, impossibilitate
 
Un altere serie:
 
poner [pon-/posit-/post-] {v. to put, place, lay, etc.} In le sequente
   "&c" significa un plen serie derivational basate super le parola:
 
   posite (supinal participio passate), position, positive, positivimente,
   positivitate, positivismo; positura; posticie; postura &c; posto, postar;
   posta, postal; anteponer &c; apponer &c; componer, composition, &c;
   contraponer &c; deponer (depositar. depositario, deposition, deposito);
   deponer &c; exponer (exposition, expositive, expositor); interponer
   (interposition, interpositional); opponer (opposition, oppositional,
   opponente, opposite, opposito); preponer &c; postponer &c; juxtaponer &c;
   preponer &c; proponer (p.e. proponente, proposition, proposito, proponitor);
   superponer &c; transponer &c; poneminas, etc.
 
"poner" es le base de un grande serie derivational con affixos regular e
universal.  Vos pote sequer lo in le IED a su varie subserie.
 
>Alor, quo garanti
>nos que ILa es realmen li "ultim parol" in li production de lingues
>naturalistic? Un altri autor posse venir deman e presentar nos un
>lingue ancor plu "natural". In facte, tal sistemas ja existe, a saver
>NEOLATIN de Schild e INTERNACIONAL de Campos de Lima.
 
Non oblida que in le annos post le guerra mundial II, que IALA ha presentate
4 variantes de "interlingua" a membros de IALA e altere linguistas,
mandante que illes indica lor preferentia, e le selection predominante
non esseva le variante le plus natural, mais un variante natural con
alcun schematization minor.  Altere variantes plus schematic, similar a
occidental, non esseva preferite, e le variante plus similar a ido habeva
mesmo minus appoio.
 
Assi, interlingua es lo que illo es, natural mais con alcun minor
schematicismo.  Ora, non compara interlingua a iste altere schemas como
le lingua que intendeva esser le plus naturalistic.
 
>Noi deve
>aconosser que ambi autores ha successat aplicar li principie del n.i.
>in maniere plu logic e plu consequent quam to es li casu in ILa. Or
>Schild ha abandonat interim su NEOLATIN por subtener ILa. Pro quo? Li
>grand calamita' del principie del n.i. es que on ne posse perducter
>it til su ultim consequenties. Li autor de NEOLATIN devet convicter
>se que il hat eat tro for in li sacrification del postulates de
>facilita' e simplicita'. Il dunc aconosse implicitmen que li n.i.,
>aplicat al lingues constructet, have su natural li'mites e que
>regularita' es egalmen necessi. Or, qui es capabil determinar ti
>li'mites? Qui va pruvar nos que li corect dosage de regularita'
>(schematisme) e naturalita' es realisat plu bon in ILa quam in
>Occidental?
 
Le decision subjective del membros de IALA ha ponite un norma sequite
in preparar le forma final de interlingua. Le prova es in le naturalitate
e recognoscibilitate de serie derivational (que es multo regular).
Rememora que interlingua non es pro chinese (si le chinese non se interessa
in involver se con le civilization occidental).  Le grande parte del
schemas de derivation in interlingua es jam cognoscite, imperfectemente,
per parlatores del varie linguas europee. Nos non deriva le signification
de cata parola pro illes, proque le majoritate de europeos o parlantes de
linguas europee, es familiar con iste parolas. De plus le significationes
del parolas ha variate a causa del metaphoras, assi le significationes de
derivativos es solmente suggestive secundo le affixos addite al themas.
In altere parolas il ha necun schema multo schematic de affixos natural
que pote recuperir exactemente le significationes de cata parola derivate.
 
>
>Noi dunc reveni al question: qual progress e quel novum representa
>ILa in comparation con li altri lingues naturalistic? Noi vide solmen
>que ILa es, in essentie, un specie de idioma sudromanic fortmen
>latinisat. Or si noi have un preferentie por li particularita's
>lingual sudromanic, noi es infinitmen plu bon servit per Neolatin o
>Internacional. Si, in contrari, noi es seductet per li latinita',
>tande noi have in li bellissim Latino sine flexione un lingue quel
>nequel de su imitatores ha alquande successat egalar. Del vis[p]unctu
>del n.i. chascun de ti tipes de lingue have su avantages, ma
>regretabilmen noi ne retrova les in li mixtura ILa.
 
Con respecto a su latinitate o sudromanic character (que esseva le plus
"international" in le parlantia quotidian del populos romanic),
vos considera solmente le particulas grammatic.  In su vocabulario
interlingua es multo international, basate super le 6 linguas a base.
Su superioritate es in un plus exacte extraction e systematization
del themas e affixos international in un forma plus regular que in
le linguas a base. Interlingua pote esser usate pro inseniar le
"vocabulario international" in le linguas moderne, mais a causa de su
"irregularitate" per deviar del prototypos, occidental es minus utile
pro iste scopo.
 
>
>In su pamflete, Berger substreca li similita' morfologic inter ILa e
>Occidental por provar convicter nos que li transition a ILa vell, in
>realita', imposir nos null sacrificie. Ti argument retorna se contra
>il self. Nam si vermen li diferenties inter li du lingues vell esser
>tam i'nsignificant, it vell esser absurd, sacrificar li resultates de
>un lon-annual propaganda por recomensar li tot labor in favor de un
>lingue nov quel ancor possede practicmen null litteratura didactic.
>Sr. Berger sembla har comprendet ti contradition. Vice presentar nos
>li pertinent e convictiv argumentes linguistic in favor de ILa queles
>noi vell logicmen har expectat in su exposite, il emfasa, quam
>argument capital, li garanti'e quel representa por li munde li grand
>autorita' de IALA quam scientic e impartial institution
>international.
 
Io pote dicer que io non semper ha habite un accordo con Berger, e
Gode (io ha litteras de ille) esseva enoiate con ille. Assi, si ille
ha fallite a facer su caso al occidentalese, il es probabilemente proque
ille non totalmente ha intendite su principios pro arguer super illos.
 
>Quam producte del labor colectiv del stab linguistic
>de IALA, li nov lingue deve, secun il, esser considerat quam li
>resultate final e li apoge' del resercha interlinguistic. Or li
>revelationes de un del ex-ductores del stab linguistic de IALA ha
>furnit nos interte'mpor un pictura levimen diferent pri li metodes de
>labor de IALA e noi save hodi'e que ILa ne es li ovre colectiv del
>scientistes de IALA, ma li creation personal de un de su
>colaboratores, Dr. Alexander Gode. Lass nos dir ci con omni necessi
>emfase, que quam creator de un lingue international Dr. Gode jui che
>nos exactmen li sam respecte quam omni altri pioneros del movement
>mundlingual e que noi sin reserva aconosse omni resultates positiv
>queles il ha aportat al comun edifice. Ma ti aconossentie implica de
>altri la'tere que noi deve qualificar quam conscient falsification
>del factes li afirmation que ILa es li producte del scientic labor de
>IALA e quam altmen i'nelegant li prova voler continuar fundar li
>propaganda por ILa sur un historic inexactita'.
 
Vos ha legite solmente le propaganda de Matejka e alteres, sin studiar
le IED in detalio mesme.  Io ha repetitemente essayate a recuperir le
rationamento del personal de IALA con respecto a iste o aquelle parola,
e in tote casos io poteva vider le base de lor rationamento in le fontes
etymologic disponibile a alteros. Assi lor analyse ha essite, con pauc
exceptiones, multo objective.  Le idea que interlingua es le resultato de
un unic homine, Dr. Gode, es ridicule.  Lege le lista de contributores e
le personal de IALA a l-li in le introduction al IED.  Nos non debe
oblidar le influentia de E. Clark Stillman e Andre' Martinet super Dr. Gode.
Gode sub direction de Stillman disveloppava le grande designo del
projecto ante que Stillman partiva a laborar pro le Departamento de Stato
in 1942 como su contribution al effortio de guerra. Durante le Guerra Mudial
II Gode ha dirigite le activitate del personal a parte tempore, proque su
empleo principal esseva como un redactor de libros referential a T. Y.
Crowell Co..  In 1945 Martinet diregeva le project usque a 1948, e ben
que ille trovava alcun resistentia a alcun de su suggestiones del personal qui
ha laborate con Gode, ille non ha partite de interlingua pro differentias con
le personal o con Gode (qui non esseva in le pictura a aquelle tempore),
mais proque ille recipeva un offerta irrefusabile del Universitate Columbia
pro junger lor facultate, e plus tarde ille ha jungite le Sorbonne in un
carreria distinguite. Recentemente ille ha dicite que le interlingua hodie
es multo similar a su proprie conceptiones e ille mesmo ha jungite se a
interlingua. Gode esseva inducite a assumer le direction del recerca de
IALA post reciper garantias que Sra. Morris non interfererea (illa esseva
semper involvite, a vices a un extento enoiante a professionales) e illa
assecurava consideration de su puncto de vista per su assistante linguistic
Hugh Blair, qui laborava multo ben con Dr. Gode. Gode portava habilitate
in le construction de libros referential de su previe empleo e aquesto
faceva le projecto ultimemente un successo, specialmente proque su previe
associationes con le personal ha establite un accordo inter illes.
 
Stan Mulaik